Birim Fiyat Analizi Nedir ve Nasıl Hazırlanır? Şantiyede Poz Kavramı

Poz ve Birim Fiyat kavramı ne anlama gelir?

İnşaat sektöründe 'Poz', belirli bir imalatın (örneğin: 'nervürlü inşaat demiri bükülmesi ve yerine konulması') resmi ve teknik kodudur. Birim Fiyat (Unit Price) ise bu pozun 1 birimlik (1 Ton, 1 m² veya 1 m³) imalatının yapılıp tamamlanması için gereken doğrudan ve dolaylı maliyetlerin TL (veya döviz) cinsinden karşılığıdır.

Devlet ihalelerinde fiyatlar genellikle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (ÇŞB), KGM veya DSİ gibi kurumların her yıl yayınladığı resmi 'Birim Fiyat Kitapları' üzerinden verilir. Özel sektörde ise 'Özel Poz' veya kendi pazar araştırma analizleriniz uygulanır.

Bir analiz tablosunda hangi girdiler bulunur?

İmalatı bir tencere yemeğe benzetirseniz, analiz de o yemeğin malzeme tarifidir. Örnek bir betonarmesütü (m³) işinde şu 4 temel ana başlık bulunur:

1. Malzeme (Materials): Çimento, agrega, demir, su. Nakliye bedelleri de malzemenin içine (veya makineye) dahil olabilir. 2. İşçilik (Labor): Demirci ustası, usta yardımcısı, beton işçisi saatlik ve yevmiye bedelleri. 3. Makine ve Ekipman (Equipment): Vinç saati, vibratör, ekskavatör yakıt ve amortisman bedelleri. 4. Genel Giderler ve Kâr (Overhead & Profit): Taşeron (Alt yüklenici) ve ana yüklenicinin riski, maaşlar, şantiye ofis gideri ve kâr. Resmi bedellerde bu rakam genellikle %25 olarak yansıtılır.

Kâr %25 olmak zorunda mı?

Kamudaki standart keşiflerde (Yaklaşık Maliyet hesabında) Malzeme + İşçilik + Makine bedellerine %25 Müteahhit Kârı ve Genel Gider (MKBB) ilave edilir. Bunun kaba hesabı şöyledir: Yaklaşık %10 genel şantiye gideri (sigortalar, ofis yakıtları, güvenlik vs.), %15 ise safi kâr olarak öngörülür. Özel sektör hakedişlerinde ise kârlılık tamamen ihaleye ve firmaların kendi iç finansal dengelerine (rekabete) bağlı olup %5 ile %40 arasında bile değişebilir.

Analizin bozulmasına sebep olan hatalar

En büyük hatalar malzeme firelerinin eksik girilmesi veya yanlış birimli poz seçilmesidir. Çelik konstrüksiyon analizinde malzemenin firesi %1-2 iken, boyada veya sarf malzemelerinde bu çok daha farklıdır. Nakliye maliyetleri (kumun veya demirin sahaya kaç kilometreden geleceği) analizde genelde unutulan en sinsî kaçak noktasıdır.

İyi kurgulanmamış bir poz analizi yüzünden müteahhit firma devasa işlerden cüzi miktarlarda zarar etmeye başlayabilir (işin hacmi arttıkça çarpan da büyür).

Birim fiyat analizi araçları işinizi nasıl kolaylaştırır?

Bugün yüzlerce farklı kalem için enflasyon, döviz kurları ve işçilik saat değişimlerini kâğıt üzerinde yönetmek intihar gibidir. Sitelerimizde yer alan Birim Fiyat Analizi ekranları sayesinde güncel piyasa rayiçlerini hızlıca simüle edebilir, fireleri anlık değiştirebilirsiniz.

Sık sorulan sorular